Dans cet article je reprends le texte que j'ai écrit sur Magnette et De Grauwe. Je ne vais que parler de Magnette ici. Je ne me concentre pas sur le contenu économique de son message.

Mon argument est que les déclarations de Magnette créent un vide démocratique.

Comme l'ancien directeur de l'Institut d'études européennes de l'ULB, le ministre du fédéral sait mieux que quiconque que la Commission européenne (CE) - dans le domaine fiscal -   contrôle ce que les états membres lui ont demandé de contrôler. Les strictes normes du politique budgétaire sont écrit dans le dite six-pack. Ce six-pack est approuvé par le Conseil (à savoir les Etats membres de l'UE) et le parlement européen, après presque deux ans de négociations. Dans cette législation européenne on a cherché de coordonner et de contrôler la politique fiscal des États membres de l'UE.

Je vous rappelle aussi que Elio Di Rupo, membre du parti de Magnette, et le premier ministre du gouvernement fédéral a accepté juste avant le Nouvel An d'établir un nouveau «Traité fiscale» qui va demander à la Commission européenne de contrôler encore plus strictement la discipline budgétaire.

Il est clair que la critique sur la Commission de ministre Magnette était inappropriée. Magnette a démontré ainsi que le PS refuse d'assumer la responsabilité politique pour la politique économique de ce gouvernement. Il essaye de pousser la responsabilité à un organisme externe, la Commission européenne. C'est carrément dangereux. Le gouvernement fédéral demande un niveau supranational (la CE), de contrôler la politique budgétaire, et peu après un ministre important et le numéro deux du parti du premier ministre critique cette instance supranationale. Cela crée un vide démocratique, car la Commission européenne n'est pas la responsable politique de sa politique fiscale! Ce sont les gouvernements nationaux, parce que ils ont voté le six pack et ils vont faire le nouveau traité!

Et le parlement européen, vous pensez? Le Parlement européen est une institution puissante, mais finalement ce n'est pas le lieu où «le peuple» se sent représentés. Sa composition dépend en grande partie des choix des électeurs dans les démocraties nationales et de l'évaluation par l'électeur des gouvernements nationaux.

Dans cette structure des institutions de l'UE, Magnette doit défendre la politique de l'Europe auprès de ses électeurs. C'est son devoir démocratique. Lorsque Magnette attaque la Commission, comme la semaine dernière, il crée une dynamique peu démocratique parce que «personne», n'est alors le responsable politique pour la politique économique dans l'UE. Le PS supporte au niveau européen les mésures et les attaques au niveau fédéral. 

Vous comprenez que ce mécanisme est peu démocratique. Ce n'est pas cohérente de fournir une certaine mission à un niveau supérieur et après critiquer ce niveau.

Vos commentaires sont les bienvenus ci-dessous.

"De Europese Commissie is God niet," schrijft professor Paul De Grauwe op maandag 16/01/2012 in een opinie stuk in De Standaad. De professor verdedigt in het artikel het feit dat Magnette kritiek uitte op de Europese Commissie. Hij vindt dat het een goed principe is om wantrouwig te staan tegenover wie de macht uitoefent. Bovendien argumenteert hij ook dat de inhoud van Magnettes boodschap - dat we ons kapot zullen besparen - correct is. 

Ik zal me in dit stuk niet concentreren op de economische inhoud van de boodschap. Ik ben geen econoom en ik laat het aan beter geïnformeerden over om de discussie over de noodzaak van een Keynesiaans relancebeleid te voeren. Toch vergissen zowel professor De Grauwe als minister Magnette zich in 'wie' ze aanvallen.

Uitspraken Magnette creëren een democratisch vacuüm.

Als voormalig directeur van het Instituut voor Europese Studies van de ULB (waar ik momenteel studeer) weet hij beter dan wie ook dat de Europese Commissie (EC) in deze budgettaire materie enkel de controle uitoefent op het economisch beleid dat door de lidstaten (ook België!) is afgesproken. Deze six-pack werd na bijna twee jaar onderhandelen, goedgekeurd door de raad (dus door de lidstaten van de EU) en door het Europees parlementen en er wordt in deze Europese regelgeving getracht om het begrotingsbeleid door de EU-lidstaten te coördineren en beter te controleren. Bovendien ging partijgenoot en eerste minister van de federale regering Elio Di Rupo net voor nieuwjaar nog akkoord met het opstellen van een nieuw 'Budgettair Verdrag' dat de Europese Commissie zal opdragen de begrotingsdiscipline nog sterker af te dwingen.

Het is duidelijk dat de kritiek van minister Magnette op de EU dus ongepast was en aantoont dat de PS weigert de politieke verantwoordelijkheid te nemen voor het economisch beleid van deze regering en die verantwoordelijkheid afduwt op een extern orgaan, de Europese Commissie. Dit is ronduit gevaarlijk. De federale regering draagt een supranationaal niveau (de EC) op om een bepaald budgetair beleid te controleren, waarna een belangrijke minister en de nummer twee van de partij die de eerste minister levert, dit supranationaal orgaan bekritiseert. Dit creëert een democratisch vacuüm omdat de Europese Commissie niet politiek verantwoordelijk is voor deze economische keuzes, maar wel de nationale regeringen (voor hun parlement)! U begrijpt dat het ondemocratisch is om een bepaalde opdracht aan een hoger niveau te geven, en direct daarna dit niveau te bekritiseren.

Het Europees Parlement is een machtige instelling, maar uiteindelijk is ze niet de vergaderplaats waar 'het volk' zich vertegenwoordigd voelt. Haar samenstelling hangt grotendeels af van de keuzes van de kiezer in de nationale democratieën en van de beoordeling door de kiezer van nationale regeringen. In deze structuur van de instellingen van de EU moèt Magnette dus het beleid van Europa verdedigen tegenover zijn kiezers. Het is zijn democratische plicht is omdat zijn regering enkele weken vrijwillig akkoord gegaan is met het 'Budgettair Vedrag' waarin dezelfde budgettaire logica nog sterker zal worden uitgewerkt. Wanneer hij de Commissie, zoals vorige week, aanvalt dan creëert hij een erg ondomocratische dynamiek omdat 'niemand' dan politiek verantwoordelijk is voor het economisch beleid in de EU.

Is Merkel God?

Dat professor De Grauwe de EC nu ook aanvalt is waarschijnlijk - al durf ik dit bijna niet te schrijven - te wijten aan een klein gebrek aan inzicht in de Europese instellingen. De Europese Commissie wordt al te vaak afgeschilderd als een politiek orgaan, maar men mag niet vergeten dat het - naast een politiek college van 27 commissarissen, aangesteld door de regeringen van de lidstaten - toch vooral een efficiënte administratie is. Deze administratie is geen bastion van neoliberaal denken zoals het de commissie vaak wordt neergezet. In de commissie zijn er directoraten-generaal ('departementen') die in een erg liberale logica zitten (denk maar aan het directoraat-generaal handel of het DG ECFIN, verantwoordelijk voor economische en financiële zaken). Alleen zijn er daarnaast ook eerder groene DG's of DG's waar een erg sociale logica heerst etc. 

Het is mijns inziens erg dringend om de maatregelen van de DG ECFIN in Griekenland eens onder de loep te nemen. Het dogmatisch liberalisme dat in deze administratie heerst zorgt ervoor dat maatregelen die in Griekenland genomen worden door de zogenaamde Troika erg contraproductief zijn. In plaats van rekening te houden met de contextuele omstandigheden worden daar zonder veel oog voor de Griekse realiteit oplossingen opgedrongen die zo uit een economisch handboek van de universiteit van Chicago lijken te komen en die al vele malen bewezen hebben een land dat in de schulden zit enkel en alleen dieper in de schulden te duwen. Een voorbeeld? Economen zijn het ervoor eens dat de impact van de Griekse staat op de economie veel te groot is, de staat moet er afgeslankt worden. Alleen is het in crisistijd niet het moment om waardevolle staatsbedrijven te verkopen. Doordat investeerders erg wantrouwig zijn, en doordat de staat bijna geen keuze heeft, schieten de Grieken zich bij de verkoop van hun kroonjuwelen in de voet. De technocraten van de commissie hebben daar echter geen oog voor en volharden in het dogmatisch uitvoeren van recepten die Griekenland enkel verarmen. 

Professor De Grauwe had echter niet de bedoeling om de concrete maatregelen van de Europese Commissie (als administratie) in Griekenland te bekritiseren. Hij vergist zich in zijn kritiek op het economische beleid van de Europese Commissie. De budgettaire orthodoxie waar de Commissie nu op hamert zijn niet de politieke verantwoordelijkheid van de commissie. De grote lijnen ervan zijn uitgezet door de lidstaten en als de professor problemen ziet in de fixatie van Europa op besparen, zou hij beter de Duitse kanselier Angela Merkel in gedachten houden bij het schrijven over de nefaste gevolgen van het besparen in tijden van crisis (zie zijn opinie in De Morgen over de spaarparadox). Het is zeer belangrijk in een democratie dat er publiek gedebatteerd wordt over de te nemen maatregelen. Ik vind het met andere woorden goed dat professor De Grauwe kritiek uit op het beleid van de EU, alleen moet hij in dit geval niet de Commissie aanspreken maar Angela Merkel. Volgende week in De Tijd: "Merkel is God niet"?

Uw reacties zijn welkom onderaan. 

De Vlaamse liberalen verloren in juni 2010 meer dan vijf percent van hun electoraat. Al sinds 2006 verliest de VLD verkiezingen. Eerst de gemeenteraadsverkiezingen, dan de federale en Vlaamse verkiezingen. Nu gaat de partij opnieuw achteruit in de peilingen. Alexander De Croo is wel populair maar hij slaagt er niet in om zijn partij uit het slop te trekken. De verse voorzitter is de enige Open VLD’er in de top tien van de populairste politici. Ook in de lagere regionen van de VRT/DS pop poll zijn de blauwen dun gezaaid. Waarom doet de liberale partij in Vlaanderen het niet goed?

Triumviraat verantwoordelijk voor achteruitgang Open VLD

Blauw lijdt aan bloedarmoede. Het is al vaak gezegd maar het lijkt te kloppen: het triumviraat De Gucht, Dewael en Verhofstadt heeft de partij te lang in handen gehouden. Nu Verhofstadt en De Gucht naar het Europese niveau zijn verkast en Dewael de laatste maanden enkel tussenkwam in het amnestie-debat wordt het duidelijk dat er geen nieuwe groep klassebakken klaar staat.

De N-VA is echte volkspartij geworden

De N-VA biedt bovendien een (rechts) alternatief voor de Open VLD kiezers. De Vlaams nationalisten hebben ongeveer het zelfde sociaal-economische programma als de Open-VLD en de post-kartel N-VA spreekt ruwweg hetzelfde type kiezers aan. Het rechtse programma van de N-VA wordt ideologisch anders gefundeerd maar dat maakt in de praktijk natuurlijk niets uit. Het zou me trouwens ook verbazen als de N-VA er met 30 procent van de Vlaamse kiezers achter zich in zal slagen om haar sociaal-economische programma zo homogeen te houden. Nu de N-VA een grote volkspartij aan het worden is zal er waarschijnlijk plaats worden gemaakt voor een (iets) grotere ideologische diversiteit. Net zoals ten tijde van de Volksunie zal er misschien plaats komen voor wat progressievere opinies. Zo ontstaat een linksere vleugel waardoor er nog meer kiezers kunnen afgesnoept worden van andere partijen. N-VA staat zo klaar om de plaats in te nemen aan de centrum-rechtse kant van het politieke spectrum waar de liberalen zich al sinds het ontstaan van België thuis voelden.

De scheppende kracht van de natie

De oudste Belgische politieke partij, de liberale, zal volgens mij ten onder gaan aan het vervlaamsen van het noorden van ons land. Het lijkt immers te laat om zich nog een Vlaams imago aan te meten.

Het programma van een liberale politieke partij kan enkel gedijen in een land waar een stabiel samenhorigheidsgevoel (nationhood) bestaat. De communautaire perikelen die momenteel België verdelen zijn echter nefast voor dat stabiel samenhorigheidsgevoel. De Belgische consensusdemocratie zoals wie die kenden in de twintigste eeuw heeft in het nadeel van de sociale cohesie in de Belgische Natiestaat gespeeld. De liberalen in Vlaanderen hebben dus een probleem: het Belgische samenhorigheidsgevoel is op het einde van zijn latijn en het Vlaams burgerschap bestaat nog niet. In een onafhankelijk Vlaanderen zou de liberale partij kunnen welvaren, net zoals het liberalisme groot kon worden in het unitaire België.

Vlaamse partijen zijn cheerleaders van N-VA

Het communautaire verkiezingsprogramma van de Open VLD - ‘confederalisme’ als “drie dynamische KMO's" die samenwerken” - zal er niet vanzelf komen. Maar het ijveren voor een Vlaamse KMO ligt hen nu eenmaal niet. De Open VLD heeft de boot gemist om zich Vlaams te profileren. Vandaag probeert ze dat te herstellen maar het is tevergeefs.

De (open) VLD heeft onder Verhofstadt geweigerd om het belang van het Vlaamse kwestie te erkennen als factor van belang in de Belgische politiek. Alexander De Croo wou de Open VLD een Vlaamse herstart laten maken toen hij in juni 2010 de stekker uit de federale regering trok naar aanleiding van een dispuut over een typisch Vlaams probleem als Brussel-Halle-Vilvoorde. Het mocht echter al niet meer baten. Wanneer de liberalen werken aan het Vlaamse imago - waar De Croo ook op aasde toen hij de regering liet vallen - worden ze steevast gezien als N-VA copycat. Bovendien heeft Open-VLD vandaag het enorme perceptieprobleem dat wanneer ze zich wil afzetten tegen de N-VA ze dat moeten doen op het Vlaamse thema (juist omdat er sociaal-economisch niet te veel te disputeren valt). Het is absurd dat de liberalen vandaag het verschil moeten maken op het communautaire thema dat hen van nature niet ligt. In het Vlaanderen van de 21e eeuw zal een politieke partij echter Vlaams zijn of ze zal Groen heten.

Het communautaire en het sociaal-economische hangt samen

De typisch Belgische consensusoplossingen zullen niet meer aanvaard worden in het Vlaanderen van de 21e eeuw. Wanneer thema’s zoals migratie, justitie of sociale zekerheid federaal geblokkeerd zitten, zijn mogelijke oplossingen hierop, mijn inziens, (i) het regionaliseren van die bepaalde bevoegdheden of (ii) op het federale niveau de grondwettelijke 'blokkage-mogelijkheden' verminderen. Dat laatste lijkt erg moeilijk want als men op het federale niveau de macht van het getal sterker laat spelen zullen de Franstaligen zowel in hun portemonnee als in hun meer linkse ideologieën getroffen worden, wat ze natuurlijk niet zullen toelaten. Als problemen op het federale niveau geblokkeerd blijven ligt het voor centrum-rechtse partijen in Vlaanderen - als ze niet willen toegeven  - voor de hand om voor regionalisatie te ijveren. Bij de problemen waar België op dit moment voor staat - migratie, justitie en de sociale zekerheid - zal N-VA volop de Vlaamse kaart spelen en liberalen zullen zich daarbij moeten aansluiten. Open VLD zal waarschijnlijk niet durven om op haar sociaal-economomische en maatschappelijke thema's toe te geven waar de N-VA dat weigert. Helaas hebben de Vlaamse liberalen niet de geloofwaardigheid die nodig is om hun (communautair) verkiezingsprogramma uit te werken.

Conclusie

Tenzij de Open VLD een oplossing vindt voor haar gebrek aan Vlaamse geloofwaardigheid zal de partij een stille dood sterven.

UPDATE :

Aanvulling bij de conclusies

1) als de liberalen hun geloofwaardigheid terugwinnen op Vlaams vlak zullen ze niet meer als N-VA copycats gezien worden.

2) Bovendien kunnen ze dan kiezers die overgestapt zijn naar N-VA voor de Vlaamse volharding terugwinnen

3) Als ze geloofwaardig Vlaams zijn kunnen ze een compromis sluiten. Zolang ze die geloofwaardigheid niet hebben zullen ze niet vanachter de rug van Dewever durven komen. Zie ook analyse van Tim Pauwels

Soms krijg je medelijden met de centrum-rechtse partijen. Ze durven N-VA niet afvallen uit angst voor de kiezer. Maar tegelijk beseffen ze dat wieltje zuigen bij N-VA ertoe leidt dat N-VA uiteindelijk het meeste krediet zal krijgen. Zij zuigen wieltje. N-VA zuigt intussen hun kiezers weg.

Op Facebook vond ik een reactie van één van de vier jongeren die deelnamen aan het debat met Louis Tobback dat De Morgen woensdag had georganiseerd. Aaron Hamerlynck reageert er op het artikel dat in DM verscheen over het debat. Hij vindt dat de vier jongeren er woensdagavond niet in geslaagd zijn het debat te winnen - zoals het artikel besluit - omdat er helemaal geen debat was. Twee fragmenten uit zijn reactie: 

Louis Tobback heeft ons overklast. Of we de verklaring daarvoor moeten zoeken bij de moderator, bij de gebrekkige voorbereiding van de deelnemende jongeren of bij de retorische capaciteiten van de Leuvense burgemeester doet er eigenlijk weinig toe; feit is wel dat het “Jongerendebat” beter de “Tobback-monologen” hadden geheten.

via demorgen.be

Louis Tobback was woensdagavond aanwezig omdat hij wist dat hij de aandacht van de jeugd nog eens te pakken had en hij zo zijn punt tegenover die jeugd kon maken: engageer u politiek, engageer u politiek, engageer u toch alstublieft politiek, en zeur niet dat het te moeilijk is. Een oproep die we, in vergelijking met de goedkope verkiezingspraatjes van zo veel van zijn collegae, absoluut lovenswaardig kunnen noemen. Alleen jammer dat, onder de mom van een “jongerendebat”, vier jongeren op het kapblok moesten om Tobback een politiek statement te laten maken.

Read the rest of this post »

Gisteren bekeek ik de uitzending van Mise-Au-Point op RTBf. Het debat ging over de uitlatingen van Vic Van Aelst, maar ook meer in het algemeen stelde men vragen aan een panel van Vlaamse en Franstalige academici, politici, journalisten en auteurs over de taalperikelen in België . Dit zorgde onder andere voor discussies over het statuut van het Nederlands, in Brussel en in Wallonië.

Read the rest of this post »